Cothú nádúrtha agus bia beo: rún shláinte agus shásaimh do chuid iasc
F. MattierComhroinn
Samhlaigh an radharc: tá tú san ospidéal. Gach lá, seirbheáiltear béile ort i bhfoirm taois nó púdair. Is comhdhlúthán é atá foirmlithe go heolaíoch, tomhaiste go beacht go dtí an gram, ina bhfuil go díreach an cóimheas idéalach próitéiní, lipidí agus vitimíní atá de dhíth ar do chorp. Ó thaobh cliniciúil amháin de, is foirfeacht chothaitheach é. Mar sin féin, tar éis cúpla seachtain, cailleann tú do mheanma agus d’fhaillí, agus tagann meath ar do shláinte ghinearálta.
Cén fáth? Mar ní teoranta do thábla luachanna cothaitheacha atá an bheathú. Braitheann an tsláinte ar an sásamh. Cuireann an uigeacht, an boladh, an iarracht chun bia a fháil, sceitimíní na fionnachtana... go léir leis an meitibileacht shláintiúil.
Is í an analaí iontach céanna seo a chaithfimid a chur i bhfeidhm ar ár n-uisceadáin. Dhíol an tionscal na gráinníní agus na calóga tirime linn mar an beathú deiridh. Is ionann é agus bia ospidéil. Sa lá atá inniu ann, mar dhuine atá paiseanta faoi fhiseolaíocht ainmhithe, ba mhaith liom labhairt libh faoin gcúram cineálta. Ní splanc samhlaíochta d’uisceadánaithe é beathú nádúrtha d’iasc uisceadáin: is bunriachtanas é chun sláinte, dínit agus sásamh na beatha a thabhairt ar ais do d’ainmhithe.

Taobh amuigh den ghráinnín: an sásamh mar leigheas
Caithfimid aghaidh a thabhairt ar an bhfírinne: tá beagnach gach plúr tionsclaíoch próiseáilte go han-mhór (calóga, táibléid) lán le carbaihiodráití agus gránaigh chun an gráinnín a choinneáil le chéile. Is áiféiseach ó thaobh na bitheolaíochta de é sin. Tá meitibileacht fhormhór mór na n-iasc bunaithe ar phróitéiní agus ar shaillte, ní ar chruithneacht ná ar shóighe! Nuair a choimeádtar iad sna prócaí seo, cailleann na bianna seo a vitimíní laistigh de chúpla seachtain tar éis iad a oscailt.
Ach ní hé sin an rud is measa. Is í an leadrán an rud is measa.
Sa dúlra, caitheann iasc formhór a chuid ama ag lorg bia. Déanann sé cuardach, téann sé sa tóir, agus breathnaíonn sé. In áit labhairt ar “bhia beo” (téarma a fhaighim beagán brúidiúil uaireanta), is fearr liom labhairt ar bheathú nádúrtha. Nuair a chuireann tú creach bheo isteach i do gharadán, ní calories amháin a chuireann tú ar fáil, ach spreagadh meabhrach iontach. An croitheadh atá ag creach a bhrath, a shnámh a choigeartú, agus preabadh uirthi... Dúisíonn sásamh na seilge instincts a bhí ina gcodladh. Cuireann an spreagadh síceolaíoch cumhachtach seo borradh liteartha faoi chóras imdhíonachta an éisc. Sea, is leigheas é an sásamh.
Castacht chothaitheach agus spreagadh an sceite
Má tá tú ag iarraidh atáirgeadh iasc uisceadáin a spreagadh, is dócha gur léigh tú cheana gur cheart “an bia a athrú”.
Cuireann bia beo castacht gan teorainn ar fáil nach mbeidh aon mhonarcha in ann a chóipeáil go deo. Nuair a shlogann iasc creach bheo, ní phróitéiní ardchaighdeáin amháin a ionghabhann sé. Ionghabhann sé vitimíní slána, aigéid shailleacha riachtanacha nach bhfuil ocsaídithe, agus thar aon rud eile, einsímí díleácha na creiche féin! Cabhróidh na heinsímí seo leis a bhéile a dhíleá gan a bhriseán féin a ídiú. Bíonn an t-ionsú iomlán, agus is beag an truailliú uisce (murab ionann agus millíní a dhíscaoileann).
Is é an borradh tobann seo de chothaithigh chasta, in éineacht le spreagadh na seilge, a chuireann in iúl don iasc go bhfuil “séasúr na flúirse” tagtha. Is é seo an spreagadh hormónach deiridh don sceitheadh. Gan buntáistí an bhia bheo san uisceadán, níl atáirgeadh a lán speiceas íogair indéanta ar chor ar bith.

An cara bréagach (Artemia) agus an rogha idéalach (Daphnia)
A luaithe is mian leat tabhairt faoi mhicrea-ainmhithe a phórú le haghaidh uisceadáin, tagann ainm amháin chun cinn arís agus arís eile: larbhaí Artemia. Agus fós féin, nílim díograiseach fúthu!
Cén fáth gur drochsmaoineamh é Artemia
Is crústaigh sáile é an Artemia. Chun a huibheacha a ghoradh, teastaíonn gorlanna, aerthóirí glóracha, salann agus teas uait, agus caithfear iad a shruthlú go cúramach. Níos measa fós: a luaithe a chuirtear san uisceadán fionnuisce iad, faigheann na hArtemia bás laistigh de chúpla nóiméad nó uair an chloig. Mura n-itheann do chuid iasc óg iad láithreach, lobhann siad ag bun an umair agus truaillíonn siad é go mór.
An bhanríon gan sárú: Daphnia
Is í an Daphnia an rogha fhoirfe agus ár banríon iomlán. Is crústaeach fionnuisce í. Tá buntáistí móra ag baint le daphnia bheo a thabhairt d’iasc:
- maireann siad go foirfe i d’uisceadán go dtí go n-itheann iasc iad;
- agus iad ag fanacht le bheith seilg, scagann siad uisce d’umair agus itheann siad micrealgaí (an t-uisce glas);
- tá siad thar a bheith éasca a thógáil sa bhaile i ngabhdán simplí fionnuisce (cosúil le lochán i mbosca dramhaíola nó prócaí móra ar leac na fuinneoige);
- tá a n-óg (na nauplii daphnia) chomh beag bídeach céanna le nauplii artemia!
An próiseas idéalach do dh’fry
Má tá d’fhry agat, déan dearmad ar na córais chasta. In uisceadán nádúrtha atá lán de phlandaí (go háirithe plandaí ar snámh), soláthraíonn an micránhitheas dúchasach stór bia cheana féin. Chun a bhfás a chur chun cinn, tá an próiseas tógála simplí:
- Ón mbreith (micrea-bhia): infusoria (ar féidir leat a shaothrú ar chostas an-íseal lenár rís paddy) nó aoibhinn na vinaigre.
- Tar éis cúpla lá: mionpéisteanna nó nauplii daphnia.
- Tar éis míosa: Péist Grindal.
An féasta d’Uisceadánadóireacht Nádúrtha: cad ba cheart a roghnú?
Ag Aquazolla, cuirimid catalóg iomlán de chineálacha bia nádúrtha ar fáil, atá oiriúnach do mhéid gach éisc.
Na péisteanna: fuinneamh glan
- D’fry agus gach iasc beag: na mionpéisteanna (an-táirgiúil), na aoibhinn na vinaigre (ar fáil ó Aquazolla freisin i leagan scagtha, réidh le húsáid) agus na Péist Grindal, foirfe do na heiseamail bheaga uile atá agat.
- D’iasc meánmhéide go mórmhéide: na enchytréides, nó na péist dhubh láib cháiliúla agus na Tubifex, fíor-stéig uisceach a mhúsclóidh instinct na gcreachadóirí is mó!
Crústaigh agus feithidí: snáithín agus chitín
Soláthraíonn sliogán na n-ainmhithe seo chitín, rud atá riachtanach do ghluaiseacht cheart putóige d’iasc:
- na daphnia (a shnámhann sa cholún uisce);
- na ostracóidigh (atá ar fáil mar leagan snámha nó mar leagan “siúil” ar ghrinneall an uisce, foirfe d’iasc a bhíonn ag tochailt ar nós Corydoras);
- na cúléimbeoga, feithidí beaga bídeacha a léimeann ar dhromchla an uisce, foirfe chun iasc dromchla (Medakas, iasc tua) a spreagadh.
Cás speisialta an Éisc Órga agus nóta an tsamhraidh
Déantar dearmad air seo rómhinic: is ainmhí a itheann plandaí go príomha é an t-iasc órga! Níl boilg aige agus bíonn sé ag fulaingt go mór (fadhbanna leis an lamhnán snámha) nuair a bheathaítear an iomarca gráinníní tirime leis. Dó, is plandaí an bia beo fíor-riachtanach. Is gníomh bunúsach cúraim é lachan uisce úr a thairiscint dó go rialta, lena bhféadfaidh sé dul sa tóir air agus é a ithe ar dhromchla an uisce, chun a ghluaiseacht putóige a réiteach.
👉 Tabhair stór bia sláintiúil do d’iasc órga lenár gcineálacha lachan uisce.
Nóta don samhradh: larbhaí na muiscítí
Sa samhradh, líonfaidh buicéad simplí uisce i gcúl an ghairdín le larbhaí muiscíte. Is bia saor in aisce agus iontach é seo. Bailigh iad le líontán beag mín. Bí cúramach áfach: tabhair iad go measartha lena chinntiú go n-íosfaidh d’iasc iad láithreach go léir. Níor mhaith leat go ngoirfeadh larbha a ndearnadh dearmad uirthi agus go n-iompódh sí ina muiscít fásta i do sheomra suí!
Conclúid: dínit an éisc a thabhairt ar ais
Ní hé beathú amháin atá i gceist le maireachtáil a chothabháil. Is gníomh cúraim é. Trí “bhia ospidéil” tionsclaíoch brónach a chur in áit de réir a chéile le bia nádúrtha, feicfidh tú meiteamorfóis iontach. Dathanna geala, iompar bríomhar, cúirtéireacht... Tabharfaidh tú nádúr domhain na sealgairí agus a ndínit ainmhíoch ar ais do d’iasc. Tá gach rud beartaithe ag an dúlra; níl le déanamh againn ach muinín a bheith againn as.
Mattier
CC: beathú nádúrtha go praiticiúil
Cén bia beo is fearr chun tús a chur le saothrú éasca?
Is iad Daphnia don uisce oscailte agus Mionpéisteanna do na hóga na cultúir is fusa gan dabht le tosú. Is beag trealamh a theastaíonn uathu (gan téitheoir ná aerchaidéal). Tá gach rud is gá chun na cultúir seo a bhaint amach ón gcéad lá i ZollaBox Baby agus Poisson M againn (na cultúir agus an bia), fiú más tosaitheoir thú.
Cé chomh minic is ceart bia beo a thabhairt?
Ba mhaith an rud é gan bia tionsclaíoch a úsáid ar chor ar bith! Ach más mian leat aistriú de réir a chéile, cuir bia beo (Daphnia, Ostracoda, Grindal...) in áit na millíní dhá nó trí huaire sa tseachtain ar dtús. Rachaidh d’iasc i dtaithí air go tapa agus iarrfaidh siad an féasta seo ort. Tabharfaidh tú faoi deara freisin go bhfanfaidh uisce d’uisceadáin glan ar feadh i bhfad níos faide.
An féidir le hiasc órga daphnia a ithe?
Sea, gan dabht! Cé gur luibhiteoirí den chuid is mó iad (tá riachtanas ríthábhachtach acu le lintilí uisce chun a ndíleá a éascú), tá an chitin agus an éifeacht purgóideach atá ag daphnia bheo ar fheabhas chun córas díleá na n-iasc órga a ghlanadh. Cuirfidh gluaiseacht na daphnia iallach fiú ar an iasc órga is suaraí aclaíocht a dhéanamh.
👉 Féach ar an gcomparáid idir bia nádúrtha agus calóga tirime.



