Ugewinnen : d’Prinzipie verstoen

Et gi mir dacks Froen zu der Upgeinnung vun de Klengkriibsdéieren vun Aquazolla gestallt: muss ee bei dësen Onwierbeldéieren eng Upgeinnung maachen, a wéi geet een dobäi vir?

Ech mengen, als éischt muss een verstanen hunn, wat dës Noutwendegkeet vun der Upgeinnung iwwerhaapt bedeit, déi een zum Beispill bei de Fësch gutt kennt. Een weess am Allgemengen, wéi ee virgoe soll, mee éierlech gesot gi Reegelen nogemaach, déi een eemol geléiert huet, ouni sech ëmmer ze froen, firwat.

 

Zum Beispill huet ee Iech gesot, et misst ee ganz lues d’Temperatur tëscht dem Waasser, aus deem de Fësch kënnt, an deem neie Waasser ugeglach ginn. Well e Wärmechock kéint fatal sinn, och wann et nëmme puer Grad sinn.

An dach hunn Aquariste, déi hir Fësch am Summer an e Poubellarium no bausse setzen, eppes Iwwerraschendes observéiert.
Wann e Fësch un der Uewerfläch Iech ukomme gesäit, taucht en direkt no ënnen, genee wéi seng Konscharten an der fräier Natur. Well am Poubellarium ginn d’Fësch erëm wëll, zu hirem grousse Gléck.

D’Temperaturdifferenz tëscht der Uewerfläch an dem Buedem vun engem Poubellarium erreecht dacks 6°C. An heiansdo nach méi an engem Weier. Wéi kënnt et dann, datt dës Fësch sech aus eegener Wëll e sou groussen Ënnerscheed an enger hallwer Sekonn zoumudden, wärend ee gläichzäiteg gesot kritt, datt een d’Fësch, déi een am Geschäft kaaft, muss upgewinnen? Ass dat net e Widdersproch?

Fir dat ze verstoen, muss ee sech mam Begrëff Stress beschäftegen.

 

Virun enger ganzer Rëtsch Joren huet mäi Beruff mat sech bruecht, datt ech vill ënnerwee war. Obwuel Fligere reesen mir zanter Jore guer näischt ausgemaach haten, hunn ech op eemol, vu haut op muer, eng staark Fligerangscht entwéckelt. Ech sinn dunn bei de Psycholog gaangen, fir ze versichen, dat ze verstoen an – virun allem – de Problem an de Grëff ze kréien.

Ech hunn deemools geléiert, datt Stress jee no Ëmstänn a virun allem no senger Oplagerung positiv oder negativ ka sinn.

Bei mir war et esou, datt ech et fréier flott fonnt hunn, mam Fliger ze fueren, an Of- a Landung éischter spaasseg waren. E bëssen esou wéi Leit, déi Karussellen a Biergbunnen iwwer alles gären hunn.

Mee wéi d’Summe vun de Stressfaktoren an mengem Liewen grouss ginn ass, bal op enger jee eegener Grenz, ass all weideren zousätzleche Stress schiedlech ginn, net méi auszëhalen. An de Fliger, deen ech fréier gär hat, ass esou zu där „drëttergrousser Drëps“ ginn.

Wann de Stress, duerch säi Kumuléiere, ze schiedlech gëtt, kann een en net méi verdroen, an en mécht ee krank. E kann dout maachen.

Lo komme mir zréck bei d’Fësch.

Et ass d’Erfarung mam Poubellarium, déi mech dozou bruecht huet, mir Froen ze stellen an d’Saach ze verstoen.

Mäin Fësch, deem ech Vakanz am Gaart gënnen, gesäit vill Quelle vu Stress aus sengem Liewen verschwannen: keen abrupte kënschtleche Luuchten un oder aus méi, kee stännege Kaméidi vun de Pompelen, keng Glaswänn, déi een an der Natur net kennt, an net dauernd Mënschen dobäi; hien entdeckt de Wand op der Uewerfläch, de Reen, d’Kléngdéieren, déi an d’Waasser falen, do dra leien oder do hir Eeër ofsetzen, frësch a lieweg Ernierung, onendlech ofwiesslungsräich …

 

Kuerz gesot: hien ass frou. Säi Stress-Toleranzniveau ass um Maximum, an d’Fortschwammen, soubal hien Iech gesäit, ass fir hien éischter e Spill. Déi 6°C, déi hien dobäi a Kaf hëlt, si bal „wëtzëg“!

De Fësch, deen Dir kaaft, gläicht éischter mir, wéi ech onzefridden op der Aarbecht war. All neie Stress ass dann ze vill.

Dëse Fësch ass an asiateschen oder tchechesche Grompereien op d’Welt komm a gelieft, an Zoustänn, déi guer näischt Natierleches hunn, ouni datt en iergendeppes an sengem Liewe selwer decidéiert, a mat enger onnatierlech héijer Besatzdicht …
Duerno mécht en eng Rees, agespaart a Plastikstuten, nodeems en nogejot an mat der Kescher erausgefaange ginn ass. D’Waasser ass déi ganz Zäit a Beweegung.
Hie kënnt beim Grousshandel am Land un, gëtt aus engem Becken geholl, wou tëscht senge Kolleegen och Doudeg leien. Säi Liewe ännert sech vun A bis Z … nëmme fir e puer Wochen, éier alles vun Ufank u fänkt: d’Rees an d’Déierebuttek.
Liicht, Temperatur, Stéiss a Gekratschelen, kee festen Orientéierungspunkt an engem mëllen Tëschen: näischt dovun entsprécht senge Méiglechkeeten.

De Fësch, deen Dir kaaft, ass net méi a Lag, nach dee klengste Stress z’erdroen, an dat ass normal. Hie gouf extrem empfindlech, mee kee kann genau wëssen, wéi wäit et bei him scho gedriwwen ass.

 

Dofir muss een en mat onendlecher Virsiicht behandelen an him all neie Chock erspueren: d’Waasserwäerter, d’Temperatur, alles muss lues a Schrëtt fir Schrëtt goen, well seng Fäegkeet, sech unzepassen an „anzekassen“, staark ugefreet ass. Am Beschten ass et souguer, en an der Däischtert ze loossen, en no Ausschalte vun de Luuchten, an der Rou, unzepassen.

De Summer drop, wann Dir en an der Sonn an Ärem Poubellarium am Gaart Waasserfléien (Daphnien) nogoen gesitt, erkennt Dir en net méi erëm! Hie wäert net méi déiselwecht sinn, an dat gesäit een ganz konkret un senger Gesondheet.

 

Dës Problematik vum Stress gëllt fir all Liewewiesen, ouni Ausnam.

Souguer d’Planzen verléieren – jee no Aart – hir Wuerzelen (d’Azolla, d’Pistia, asw.), wann een hinnen hire Liewensraum ännert, fir sech erëm nei unzepassen. An dat ass ganz normal.

An dat kann net anescht sinn, wann et ëm Onwierbeldéier geet: Garnelen an aner Kriibsdéieren, Schlécken, Würmer, asw.

 

Dofir ginn ech Är Klengkriibsdéieren an mengen Zuchten och eréischt de selwechten Dag erof, wou se verschéckt ginn. Dofir ginn Är mat engem Stéck Filz als Halt geschéckt (dat ännert fir si alles, dat beruhegt se). Esou verkierze mir d’Ketten u Stressen.

Mee no all Rees muss een sech vun de Gefiller erëm erhuelen. An Dir (genee wéi ech) wësst näischt iwwer dat, wat dat Liewewiesen, dat Dir kritt – Déier oder Planz – bannendran „erliewt“. Wéi vill Stress huet et a senge „Aen“ scho gesammelt?

 

Doraus erginn sech déi vill Virsiichtsreegelen. Et ass also onméiglech, allgemeng absolut Reegel opzesetzen. Déi eenzeg wierklech Reegel ass, de Prinzip vum opgesammelte Stress ze verstoen, déi speziell (a nëmme provisoresch) Fragilitéit, déi dat bei all Liewewiesen ausléist, a sech bewosst ze sinn, datt dofir all Verännerung lues a progressiv muss geschéien, fir „déi eng Drëps ze vill“ ze vermeiden.

 

Dat éischt, wat ze maachen ass, wann Dir gesitt, datt op den éischte Bléck alles an der Rei ass, ass, d’Beidelcher opzemaachen, fir erëm Sauerstoff erunzeloossen. Duerno kënnt Dir se, jee no Aart, an e Glas oder eng Schossel schëdden, ouni knaschteg hell Luucht, a d’Temperatur da selwer lues upasse loossen. Duerno, jee nodeem, wéi Dir d’Situatioun aschätzt, kënnt Dir mat der Trëppche-fir-Trëppche-Methode oder deelweisem Waasseraustausch schaffen – Dir gesitt da schonn, wat Iech am sënnvollste schéngt.

Spéider, wann Dir Är an en anere Becken setzt, wäert Dir iwwerrascht sinn, wéi vill se da kënnen ausfalen.

Virun allem, wann Dir hinnen e Liewen … ouni Stress gegënnt hutt!