Escargots: waarom zijn ze zo onmisbaar?

In de natuurlijke aquariumsport, waar men vooral geeft om het evenwicht van het aquarium, is het ondenkbaar om zonder slakken te doen, zowel in een aquarium als in een buitenvijver.

 

Maar waarom?

Natuurlijk zijn we allemaal blij om een nieuwe soort in ons kleine ecosysteem te zien verschijnen, en elke nieuwe slak is op zich al een plezier. We hebben een aquarium, het is waar, vooral voor het plezier om een kleine aquatische wereld met haar bewoners te aanschouwen die daarin evolueren.

Maar de reden waarom deze slakken onmisbaar zijn, moet elders worden gezocht.

Zoals ik vaak heb uitgelegd, is de biologische cyclus van een aquarium met vissen verbroken, hij is niet compleet.

En dit heeft een heel eenvoudige verklaring: in een aquarium zijn de vissen veel talrijker dan in de natuur.

In een natuurlijke vijver heeft elke vis gemiddeld tussen één en tien kubieke meter water (oftewel 1.000 tot 10.000 liter) voor zichzelf. Het is met deze zeer lage dichtheid dat het aquatische ecosysteem normaal functioneert. De microfauna is overvloedig en de vissen staan aan de top van de voedselketen. Een insect dat in een vijver eitjes legt, heeft een goede kans dat een deel van zijn nakomelingen de vissen overleeft en op een dag kan wegvliegen.

 

In een aquarium niet.

De dichtheid aan vissen is daar duizend keer hoger!

Met andere woorden, aangezien de vissen de hele dag in zo'n klein volume rondzwemmen, heeft geen enkel smakelijk beestje de minste kans om aan hen te ontsnappen.

Het is precies hetzelfde als een hectare weiland aan een kip geven of slechts 10 vierkante meter het hele jaar door. Weinig kans dat er in het tweede geval een sprietje gras of een wormpje overblijft.

De aquatische biologische cyclus, die de aanwezigheid van een talrijke en gevarieerde microfauna vereist, is dus verbroken in het aquarium en dus onvolledig.

 

De vissen eten alles wat de slechte smaak heeft om levend te zijn en groter is dan een bacterie!

De functie van deze microfauna, die grotendeels « detritivoor » is, wordt dus niet vervuld.

En zijn functie is precies om organisch afval te verkleinen tot deeltjes die vervolgens door microben kunnen worden aangevallen. Bij afwezigheid van deze beestjes blijven de bacteriën alleen over om zonder hulp organische elementen te degraderen die te groot en complex zijn.

 

Bijvoorbeeld, in de natuur is het groene water een zegen: het nvoedt de watervlooien, die vervolgens de vissen voeden die, toevallig, op hetzelfde moment zich voortplanten.

In een aquarium wordt het groene water een probleem juist omdat de minste watervlo wordt opgegeten voordat ze aan haar werk kan beginnen. En het water wordt steeds groener, totdat de microscopische algen die het vormen massaal afsterven en het water ernstig vervuilen. Vandaar het principe van de ZollaBox Eau Claire, die het mogelijk maakt om de watervlooien hun werk te laten doen.

Hetzelfde geldt voor viskadavers: de ostracoden die ze zouden moeten consumeren, zijn niet toegestaan, ze worden te snel opgegeten. Alleen de waterpissebedden, iets groter en sterker, slagen erin zich te vestigen als de vissen niet te groot zijn.

 

Daarom zijn slakken zo waardevol. Ze behoren tot die detritivoren, maar ze zijn de enigen die de vissen op afstand kunnen houden dankzij hun schelp.

À In aanwezigheid van de zeer zeldzame vissen die ze opeten, kunnen de slakken rustig werken en hun leven leiden zonder opgegeten te worden. En ze zijn praktisch de enige detritivoren die daartoe in staat zijn.

Het is dus bijna alleen dankzij de slakken dat een aquarium met vissen een volledige biologische cyclus kan terugvinden.

Persoonlijk draai ik mijn rug toe naar tropische, exotische slakken, waarvan men niet weet wat te doen als men stopt met aquaristiek en die soms natuurlijke gebieden koloniseren als ze daar worden losgelaten. Dat was het geval bij de ampullaria's, zeer gewaardeerd door aquarianen en nu om die reden verboden.

 

De enige uitzondering die ik op dit principe maak, zijn de trompetslakken (hierboven). Want ze overleven de winter niet in onze streken en lopen dus niet het risico invasief te zijn. En vooral, zij zijn de enigen die zich een groot deel van de dag ingraven, waardoor ze een functie van micro-omwoeling van de bodem vervullen die de planten waarderen.

Anders zijn de posthoornslakken een klassieker in het aquarium geworden, met hun verschillende kleurvariëteiten.

Maar zijn piepkleine neef, de planorbiden, is praktisch onbekend. Fascinerend en discreet, het is een ware curiositeit van de natuur.

 

De blaasslak, klein, grappig (hij zwemt soms op zijn rug!) en respectvol voor de planten. In tegenstelling tot zijn neef de grote blaasbloemslak, die ze soms knabbelt als hij geen algen meer heeft om te eten. Beide vullen elkaar trouwens prachtig aan in de vijver, de blaasbloemslak houdt ervan om uit het water te komen om een dutje te doen op een blad van drijvende kikkerbeet of op een iris!

 

In een aquarium « met beestjes », met of zonder garnalen maar zonder vissen, kan de microfauna veilig leven. Alle soorten vormen een onophoudelijk ballet en bieden het schouwspel van de natuurlijke cyclus.

Maar de slakken, minder onvervangbaar in dit geval, blijven zichtbare en esthetische actoren van grote waarde, die hun soorten toevoegen aan de biodiversiteit van het geheel.