Moet je je aquarium schoonmaken?

Moet een aquarium « schoon » zijn.

En wat betekent dat?

 

Toen ik jong was, vertelde een dame me dat haar zoon een gepassioneerde en zeer ervaren aquariumhouder was. En om te laten zien hoe zorgvuldig hij met zijn hobby omging, legde ze trots uit dat hij « nooit zijn handen in het water stak », omdat een aquarium zo kwetsbaar en technisch was.

Het was een tijd waarin microben zorgwekkend waren en de reactie was om ze te verwijderen.

Natuurlijk wisten we dat het filter van het aquarium bacteriën bevatte.

 

Een filter zorgt voor de hygiëne van het aquarium.

Het heeft twee functies.

 

De ene is mechanisch: het zuigt alle « onzuiverheden » in het water op en houdt ze tegen.

De andere is biologisch: het herbergt de bacteriën die deze afvalstoffen afbreken, ze omzetten in nitrieten en vervolgens in nitraten, die minder giftig zijn en door planten kunnen worden opgenomen.

 

Dus, als er geen planten zijn om ze op te nemen, produceert het filter nitraten die zich in het aquarium ophopen. Het laat ze NOOIT verdwijnen.

Maar vooral weten we nu dat, zonder filter, dezelfde bacteriën precies hetzelfde werk doen, maar dan in het aquarium zelf. Heel eenvoudig.

 

Dus als je geen filter hebt, blijven de onzuiverheden (uitwerpselen, dode bladeren, vergeten voer…) op de bodem liggen en breken de bacteriën, dezelfde als in een filter, ze op dezelfde manier af. Ze zijn aanwezig in het zand, op de ruiten, op de planten en stenen, en zelfs zwevend in het water!

 

Het enige verschil is dus alleen esthetisch: zonder filter zie je iets meer zichtbare afzettingen op de bodem, wetende dat geen enkel filter ze toch allemaal opzuigt.

Dus, filter of geen filter, als je de natuurlijke aanblik van deze afzettingen niet mooi vindt, gebruik je af en toe een « stofzuiger » die dit in enkele minuten wegzuigt.

 

Sinds deze vaststelling van het zeer bescheiden (of zelfs verwaarloosbare) nut van het filter voor het evenwicht van een aquarium, zijn de kennis over microbioten (de verzamelingen microben in eenzelfde systeem) alleen maar toegenomen.

We weten nu dat de meest gevarieerde microbioten het meest stabiel zijn. Waar men vroeger een handvol bacteriestammen kocht om de beroemde stikstofkringloop te verzekeren, weten we nu dat deze kringloop door honderden soorten wordt uitgevoerd, en dat hetzelfde geldt voor vele andere kringlopen (fosfor, kalium, enz.).

Net zoals veel moderne ziekten worden veroorzaakt door een verarming van onze darmflora, is een aquarium des te stabieler naarmate het een groot aantal microbiesoorten bevat.

 

Hoe meer verschillende soorten er zijn, hoe minder ruimte er is voor een nieuwkomer die alles zou willen overnemen, bijvoorbeeld een ziekteverwekker.

In een complex microbioom houden ze elkaar in toom!

 

Zo heeft de diergeneeskunde het verrassende begrip van « schone viezigheid » bedacht.

In fokkerijen gaat het niet meer om alles te steriliseren, om een volkomen zinloze totale aseptie na te streven. Integendeel, zo’n « extreme reinheid » zou elke nieuwe microbe van buitenaf vrij spel geven om zich te verspreiden, zonder enige concurrentie.

Men kiest nu liever voor een strategie waarbij een zekere « vuiligheid » wordt getolereerd, die in werkelijkheid alle microben bevat waaraan de dieren in de fokkerij gewend zijn, omdat ze van hen zijn. Hun afweer is daarop afgestemd en hun lichaam leeft ermee.

 

Om diezelfde reden vrees je tijdens het reizen de « turista ». Die wordt niet per se veroorzaakt door een gebrek aan hygiëne in het land, maar vooral doordat de microbenstammen ter plaatse onbekend zijn voor je lichaam, dat er dus niet mee kan leven. Als je langer in datzelfde land verblijft, krijg je geen « turista » meer.

 

Een te schoon aquarium is meestal onstabiel.
Geen enkel natuurlijk leefmilieu is steriel. Integendeel, alle oppervlakken in de natuur zijn bedekt met microben (onze huid, onze darmen, de wortels van planten, een gewoon steentje, een zandkorrel…).

 

Men schat tegenwoordig dat het aandeel ziekteverwekkende microben minder dan 0,5% is, zelfs onder de virussen die ons zo bang maken.

De huid van een vis, zijn bek, zijn spijsverteringskanaal, enz. zijn gemaakt om bedekt te zijn met microben.
Zelfs planten leven volledig bedekt met bacteriën, virussen en zelfs microalgen, waarvan sommige onmisbaar zijn voor hun gezondheid of voor de opname van bepaalde stoffen via de bladeren. Een waterplant zonder algen bestaat niet in de natuur.

 

Een kleine watervlo, een mooie Zwarte worm, een blaasslak of een waterpissebed, wanneer ze een simpele drol maken, laten ze elk duizenden verschillende microbenstammen los in het milieu (tussen 4 en 10.000).

En het waterpissebed produceert niet dezelfde als de watervlo, die ook weer andere produceert dan een posthoornslak!

 

De echte biodiversiteit is eigenlijk microbieel.
En het natuurlijke aquarium, dat op deze biodiversiteit steunt, gebruikt het in plaats van het te bestrijden.

Microfauna, microben of algen, het is er niet bang voor.

 

Een natuurlijk aquarium is dus eerder « vies », maar daar is het trots op!