Stress en welzijn bij onze vissen

Persoonlijk denk ik dat een vis geluk, vreugde, enzovoort kan voelen.
Maar tot op heden is het slechts mijn mening, ook al gaan de studies elke dag een beetje meer die kant op.

Toen ik begon met aquaristiek, werden deze vragen over het voelen van vissen niet eens overwogen. Vandaar de legende van het "geheugen van een goudvis", terwijl nu is aangetoond dat vissen kunnen leren, gereedschap gebruiken, onthouden, gezichten herkennen, enzovoort.

Wat zeker is, is dat vissen minstens stress en welzijn kunnen voelen.

We weten ook dat overmatige stress elk dier kan doden.

Dit is voor een groot deel de reden van de kwetsbaarheid van aquariumvissen. Hun leven is slechts een lange reeks stressmomenten, van kweek tot vangst, het transport, de winkel, de aankomst in het aquarium, en dan het leven in het aquarium met kunstlicht, het kunstmatige geluid van pompen, filters, de gevangenschap in een kleine ruimte, het gezelschap van verschillende soorten, en een decor dat meer voor het menselijke oog is gemaakt dan om een vis tevreden te stellen.

Het zijn deze opeengestapelde stressfactoren, en dus toxisch, die onze vissen ultra-gevoelig maken voor parameters, parasieten, temperatuur, enzovoort.
In de natuur kan een vis die bij jouw aankomst wegzwemt en diep duikt, binnen één seconde 6 graden temperatuurverlies ervaren tussen het oppervlak en de bodem! En dit zonder problemen voor hem.

De ervaring van het poubellarium bewijst het: vissen die weer in contact komen met de natuur, teruggegeven aan een zekere wilde levenswijze, worden zeer tolerant voor omstandigheden die in een aquarium fataal voor hen zouden zijn.

Zonsopgang en zonsondergang zijn geen kunstmatige en plotselinge verlichting. In plaats van hooguit twee maaltijden per dag van industriële vlokken, jaagt de vis elke dag op tientallen insecten en diverse larven, vele verschillende soorten. Deze onophoudelijke zoektocht houdt hem bezig.
Vaak stelt troebel water hem gerust, omdat het hem voor onze blik verbergt. Evenzo herinneren de ondoorzichtige wanden eraan dat in de natuur alleen het oppervlak transparant is!

We kunnen dus concluderen dat, net als alle andere dieren, de excessieve stress die het welzijn vermindert de bron is van de kwetsbaarheden en zwakheden van de vis. Gelukkig zijn is goed voor de gezondheid.
Er is aangetoond dat een laag stressniveau plezier geeft, terwijl een excessief niveau elke stress toxisch maakt.
Een vis die sterft tijdens zijn acclimatisatie, na een uitputtende internationale reis, sterft in werkelijkheid aan stress. En aan niets anders.

Het is tijd om ons bewust te worden van deze dimensie. Het is veel effectiever voor onze vissen om hun stress te verminderen dan om met de chemicus-koffer te zwaaien om de omgeving bijna klinisch aan te passen.

Een schoon aquarium is stressvol voor een vis. Hij verveelt zich daarin.
Het verwijderen van pompen en filtratie maakt hun aquatische omgeving eindelijk wat stiller, zoals in de natuur. En vooral, het voeden met natuurlijke microfauna, zoals de natuur het heeft voorzien, is het toppunt van geluk: zoeken, achtervolgen, opwinding, smaak, evenwicht en voedingscomplexiteit…

Het is niet langer mogelijk om vissen anders te beschouwen dan als gevoelige wezens die recht hebben op welzijn. En dat moet ons aanzetten om de aquariumpraktijken te heroverwegen.