7 dingen om te weten over het natuurlijke aquarium

De wetenschap gaat sneller vooruit dan ooit tevoren. Haar vorderingen veranderen onze kennis en onze werkwijzen in alle domeinen. Dit geldt ook voor de aquariumhobby, die niet achterblijft bij de wetenschappelijke vooruitgang in levenswetenschappen zoals ecologie, microbiologie en zelfs dierlijke gevoeligheid.

Ik heb daarom geprobeerd hier de 7 punten te verzamelen die mij de belangrijkste pijlers lijken van de natuurlijke aquariumhobby waar steeds meer mensen zich toe aangetrokken voelen.

1 – Vissen voelen stress en plezier

Recente onderzoeken tonen het aan: de mythe van de vis zonder geheugen of de vis-machine zonder gevoeligheid is onjuist. Onze vissen voelen stress sterk, vooral in het aquarium: gevangenschap, voortdurende aanwezigheid van mensen, doorzichtige wanden, geluiden van pompen en beluchters, kunstlicht dat plots aan- en uitgaat, enzovoort.

Deze stress maakt hen kwetsbaar voor veranderingen in waterwaarden en temperatuur, terwijl ze daar in de natuur weinig gevoelig voor zijn. Een vis in een vijver die duikt als hij u ziet, kan binnen enkele seconden een verschil van 5 tot 6 graden verdragen tussen het oppervlak en de bodem!

Natuurlijke aquariumhobby streeft ernaar stress te verminderen (minder techniek, minder steriele omgeving...) en zoekt juist naar bronnen van plezier.
Natuurlijke voeding is daarvoor essentieel, omdat die overeenkomt met het natuurlijke gedrag van vissen. De bewegingen ervan (zoals het springende zwemmen van een watervlo!) stimuleren bij vissen hun achtervolgingsinstinct.

2 – Microben zijn geen vijanden

De klassieke benadering van de aquariumhobby was wantrouwig tegenover microben en richtte zich alleen op de bacteriën die verantwoordelijk zijn voor de stikstofkringloop, soms verkocht in gekloonde doses uit laboratoria!

Recente ontdekkingen tonen aan dat water in de natuur levend is met talloze microben in suspensie. De wanden en de bodem in de natuur zijn letterlijk bedekt met een « biofilm » die bestaat uit miljoenen verschillende soorten bacteriën, schimmels, gisten, virussen, enzovoort.

Dit verklaart waarom traditionele aquaria zo onstabiel zijn.

Natuurlijke aquariumhobby gebruikt de microfauna om aquaria te voorzien van een echt natuurlijk, volledig en complex microbioom.

3 – Een filter is niet noodzakelijk

"Geen aquarium zonder filter, zo hebben we geleerd!"
Maar de pompfilter is oorspronkelijk slechts het geniale idee van een fabrikant van motoren voor elektrische treinen om zich te diversifiëren! De reclame deed de rest…
Het filteren van onzuiverheden kan esthetisch nuttig zijn, maar hoe zit het met de bewering over de biologische functie van het filter?

Het zou bacteriën huisvesten die ammoniak omzetten in nitrieten, en vervolgens nitrieten in nitraten.
We weten nu dat deze bacteriën, ook zonder filter, overal in het aquarium aanwezig zijn: in de bodem, op stenen, zand, planten, in het water of in onzichtbare laagjes.

Dus als het filter wordt verwijderd, zullen afvalstoffen zich op de bodem afzetten, zoals in de natuur (uw slakken zullen ervan smullen!), en zal de stikstofkringloop net zo goed werken.

Minder lawaai, minder stroming (en dus geen extra CO2 meer nodig!), minder risico om uw kwetsbare jonge visjes op te zuigen… En vooral, een aankoop en maandelijkse klus minder!

4 – Complexer maken in plaats van eenvoudiger

Onze reflex bij een probleem is het probleem weg te nemen.
We hebben bladluizen op onze tomaten, dus kopen we een middel dat de bladluizen doodt. Maar deze binaire aanpak werkt slecht met het levende, het rijk van complexiteit. We doden de bladluizen, en daarmee ook de lieveheersbeestjes die honger krijgen, en andere insecten sterven ook.
Onze tomaten worden door niemand meer beschermd, waardoor we afhankelijk worden van de handelaar in middelen!
We hebben het probleem alleen maar verplaatst...

Dezelfde logica bestaat in de aquariumhobby waar, bij elk probleem dat we wegnemen, vaak het volgende verschijnt, in een spiraal die de microbenarmoe van onze aquaria niet kan stoppen.

Daarentegen streeft natuurlijke aquariumhobby ernaar het aantal levensvormen en soorten (biodiversiteit) te vermenigvuldigen, vooral op het gebied van microben. Geen enkele soort kan zich nog massaal voortplanten of het milieu overnemen als ze wordt bestreden door tientallen andere! Er ontstaat dan een stabiel evenwicht waarin iedereen elkaar in toom houdt!

5 – Groen water is geen groot drama

Een perfect voorbeeld van het probleem dat ons naar de winkel doet rennen om een magisch chemisch flesje te kopen: groen water.
Elk aquarium kent deze fase ooit.
Het verdwijnt vaak vanzelf en is dan slechts een esthetisch ongemak. De vissen worden er niet door gehinderd, en zijn zelfs blij zich voor uw blik te kunnen verbergen!

Maar als deze zweefalgen plotseling afsterven, kunnen ze door ontbinding het hele aquarium van zuurstof beroven en het veranderen in een kerkhof.
Bij Aquazolla vernietigen we de algen niet door een giftig chemisch middel toe te voegen, maar plaatsen we een net voor watervlooien, de Zolla’Clear (zie de Zollabox Helder Water), waarin de watervlooien zich voeden door deze algen te filteren, buiten het bereik van de vissen. Het water wordt weer helder en de algen worden omgezet in watervlooien waar de vissen dol op zijn!

6 – Geen vissen zonder slakken

Vissen zijn vreemd genoeg het grootste probleem in het aquarium!
Ze eten namelijk alle beestjes die in de natuur het afval afbreken. De minste worm, garnaal, rivierkreeftje, ostracode of waterpissebed eindigt in hun maag.

Zo ontstaat een milieu met vissen, microben, en niets ertussen…
Daarom is het nodig slakken in te zetten, die de enige robuuste afvaleters zijn en dus bestand tegen de vissen.
De ontbrekende schakel is dan… niet langer ontbrekend!

 7 – En waarom geen aquarium zonder vissen?

Dit leidt tot een wat nieuwere gedachte, die steeds meer aanhangers krijgt.
Als de vis het probleem is, waarom zouden we het dan niet zonder doen?

We zien dus aquaria verschijnen met een zeer natuurlijke uitstraling waar de meest uiteenlopende beestjes eindelijk veilig kunnen leven, ware water-tuinen waar planten profiteren van perfecte biologische kringlopen.
Deze kleine fascinerende wouden vragen heel weinig onderhoud, soms zelfs geen, en men brengt er uren door in meditatie, gefascineerd door het eindeloze schouwspel van honderden beestjes van allerlei soorten. De loep die naast deze aquaria staat, onthult vele wonderen.
Kinderen leren er zoveel zonder moeite, gewoon uit plezier.

Mattier, 4 augustus 2023