Genoeg van steeds terugkerende problemen in het aquarium?

Waarom zijn sommige aquaria onstabiel?

Veel beginnende aquariumliefhebbers geven het op na een reeks problemen, waarbij elk probleem het volgende voorbereidt!

Bij elk onevenwicht sterven de vissen, en men gaat naar de winkelier die telkens een nieuw flesje aanbeveelt met het “magische product” of “de wonderbacteriën”!

En elk probleem brengt weer een ander mee…

Dit fenomeen van “terugslag”, waarbij het lijkt alsof men het probleem alleen maar verplaatst en elke “oplossing” een nieuw probleem veroorzaakt, is bekend in de systeemecologie en sinds kort ook in de biologie.

Sinds we de sleutelrol van het microbioom in ons lichaam kennen, begrijpen we beter bepaalde chronische aandoeningen en terugkerende spijsverteringsproblemen,

Telkens is het de armoede van het microbioom (onze microbenflora) die de oorzaak is.

Hygiëne is de grootste medische vooruitgang aller tijden geweest.

Maar het teveel ervan, het hygiënisme, heeft zoals we steeds meer ontdekken ook andere aandoeningen veroorzaakt.

Bepaalde chronische ziekten zoals suikerziekte, astma of allergieën, zelfs depressies, nemen sterk toe in ontwikkelde landen. Na de val van de Berlijnse Muur zagen we zelfs dat het aantal allergieën en astma’s in het oosten (dat zeer laag was) binnen enkele decennia gelijk trok met het hoge westelijke niveau. Het is dus niets genetisch!

We staan nog maar aan het begin van de ontdekkingen, maar het is duidelijk dat de rijkdom van het microbioom de oorzaak is, omdat die door onze levensstijl en voeding sterk is verarmd.

Laten we deze denkwijze nu toepassen op de kleine waterwereld die ons aquarium of vijver is.

In tegenstelling tot landdieren zwemmen vissen en andere waterdiertjes letterlijk in hun microbioom.

Inderdaad, terwijl het onze alleen binnenin is of hooguit beperkt tot onze huid, wordt het hun microbioom bij elke kleine uitwerpsel doorgegeven aan hun hele vloeibare omgeving.

Een groot deel van het watermicrobioom is dus gemeenschappelijk voor alle dieren die eenzelfde waterpunt delen, met verschillen per soort en per individu. En aquatische ecosystemen zijn zo gemaakt om te functioneren.

Uw aquarium, net als elk waterpunt, heeft een microbioom dat grotendeels gedeeld wordt door al zijn bewoners.

Een aquarium is dus nog onstabieler dan wij door het verarmen van de microbenrijkdom door overmatige hygiëne.

Ik kende een dame die elke maand haar aquarium helemaal schoonmaakte (inclusief het zand), zelfs de ruiten met bleekwater. Haar vissen stierven steeds, werden ziek en de planten bleven zwak. De temperatuur was goed, de waterwaarden perfect, het licht ideaal…

Maar deze waarden zijn uiteindelijk heel ondergeschikt en kunnen niets uitrichten tegen microbiële onevenwichten.

Wanneer het aantal microben (bacteriën, gisten, schimmels, virussen…) vermindert, loop je het risico dat, door gebrek aan concurrentie, één soort gaat overheersen ten koste van de anderen. Die soort groeit uit en alle cycli in het aquarium raken verstoord.

Het toevoegen van een flesje product of een gekloonde bacteriestam uit de dierenwinkel zal het probleem slechts schijnbaar oplossen, maar er zal een ander probleem ontstaan, omdat de kern van het probleem niet is opgelost: een echte microbenrijkdom waarin geen enkele soort dominant genoeg is om het geheel uit balans te brengen.

De oplossing voor onevenwichten is niet het verwijderen van een te talrijke diersoort, maar het vergroten van de verscheidenheid om die soort weer op zijn plaats te zetten!

Het is deze ‘systeemlogica’ die Aquazolla in staat stelde startdoses te ontwikkelen die de ‘microbenbibliotheek’ van aquaria en vijvers maximaliseren direct na het vullen.
Want osmosewater of kraanwater is een ware microbiele woestijn.

Ook het jaarlijks toevoegen van een nieuwe Zollabox startset helpt deze verscheidenheid weer aan te vullen, als een soort opfrisprik.

Natuurlijk zullen uw vissen waarschijnlijk snel de kleine ongewervelden opeten die in de doses zitten (watervlooien, Zwarte slibworm, diverse ostracoden), maar dat maakt niet uit: ze hebben dan de tijd gehad om al hun specifieke microbioom aan het water in het zakje door te geven, duizenden soorten en miljoenen stammen per individu!

Sinds twee jaar voegt Aquazolla ook monsters toe uit oude perifytonen (sommige ouder dan 10 jaar). Perifyton is die ‘korst’ die zich onder water op wanden vormt (bijvoorbeeld in een poubellarium) en in de loop der tijd een ongelooflijke verzameling vormt van alle soorten (in slapende of actieve vorm) die daar ooit leefden!

Het principe is dus om de maximale microbenrijkdom te hebben, zodat het ecosysteem altijd honderden soorten kan vinden die passen bij zijn huidige behoeften om honderden biologische cycli op te zetten (de stikstofkringloop is er maar één van honderden!).

Samengevat: proberen om bepaalde algen of organismen niet in het aquarium te brengen is bijna altijd zinloos, want zelfs stof uit de lucht kan ze bevatten! Streven naar gecontroleerde asepsis is een weinig hoopvolle strategie!

De omgekeerde strategie, namelijk zoveel microbiodiversiteit brengen dat geen enkele soort kan overwoekeren, werkt wel. Het is zelfs wat de natuur doet!

Fokkers kennen deze strategie als “schone viezigheid”: het is beter het gezelschap van microben te accepteren waaraan een dier gewend is dan alles te willen ontsmetten.

Terug naar het aquarium: het is aangetoond bij de watervlo magna (een geliefd studieobject in laboratoria) dat een arm microbioom ziekten, kortere levensduur en beperkte of geen voortplanting veroorzaakt.

Dus als zelfs de darm van een simpele kleine watervlo het u vertelt!...

Mattier, 12 juni 2023