Watervlooien: wat u nog niet wist

Men dacht dat men de watervlooien goed kende.

Toch zijn er een aantal dingen die de meeste mensen niet weten. Sommige zijn echt verbazingwekkend, onverwacht en komen voort uit zeer recente onderzoeken.

Ze hebben zelfs vaak de wetenschappers die ze ontdekten verrast!

 

Een georganiseerd groepsgedrag

De watervlooien zijn sociale dieren die in "kuddes" leven.
Konrad Lorentz, de grondlegger van de ethologie, beschreef in een van zijn boeken hun gedrag als vrij vergelijkbaar met dat van scholen vissen of zwermen spreeuwen.
Deze talrijke wolken gevormd door de watervlooien verstoren de roofdieren, die daardoor moeite hebben zich op één prooi te richten.
Men merkt dat in stilstaand water de watervlooien altijd in dichte groepen samenkomen.

Daarentegen is er niets bekend over hun "sociale" gedrag en de uitwisselingen tussen de individuen.

 

Een erfelijke overdracht van verworven eigenschappen

Recente onderzoeken op het gebied van epigenetica hebben bij de watervlo aangetoond dat ze in staat is verworven eigenschappen aan haar nakomelingen door te geven.

Bij gevaar, bijvoorbeeld als er vissen in de omgeving zijn, produceren de watervlooien nakomelingen met beschermingen zoals een langere chitineuze doorn en een beter ontwikkeld "helm".

Het DNA wordt niet veranderd, maar sommige inactieve genen worden geactiveerd en blijven dat bij de voortplanting.

Er is dus een "overgeneratiegeheugen", waarbij toekomstige generaties verworven en niet aangeboren eigenschappen van voorgaande generaties erven.

 

Baby’s die net zo eiwitrijk zijn als artemianaupliën

Pasgeboren watervlooien worden "neonaten" genoemd. Ze zijn het equivalent van artemianaupliën, maar veel gemakkelijker te produceren omdat elke vrouwelijke watervlo voortdurend neonaten zonder eieren voortbrengt.

Deze neonaten zijn net zo eiwitrijk als artemianaupliën.

Men kan dus perfect zijn jonge visjes voeden met jonge watervlooien, die bovendien een vergelijkbare grootte hebben als artemianaupliën.

Hiervoor laat men grote volwassen watervlooien in de paaibakken leven. Deze watervlooien zijn te groot om gegeten te worden en zullen voortdurend neonaten produceren die de jonge visjes naar behoefte kunnen vangen.

Het voordeel is dat de watervlo niet zout is en onbeperkt in zoet water kan overleven.

 

Een microbioom dat aan de nakomelingen wordt doorgegeven

De watervlo is een geliefd model in laboratoria voor het bestuderen van het microbioom.
Deze recente onderzoeken, die gaan over de bacteriële (maar ook virale, schimmelachtige, enz.) flora binnenin dieren, leveren waardevolle medische ontdekkingen op.
De studie van het microbioom is een revolutie.

De watervlo heeft een vrij stabiel en constant microbioom, wat het mogelijk maakt de effecten van veranderingen daarop te bestuderen op haar levensduur, groei, uiterlijk, gezondheid en andere parameters zoals gedrag.
Men heeft zo het effect van het microbioom van de watervlo op bepaalde genen die haar levensduur bepalen geïdentificeerd. En omdat deze genen ook bij de mens voorkomen, zijn deze onderzoeken erg belangrijk.

De neonaten krijgen het microbioom van hun moeder, maar men weet ook dat bij de eieren van watervlooien het microbioom deels op de eierschaal zit en wordt doorgegeven bij het uitkomen!

 

Ephyppies die een eeuw meegaan!

Wanneer de watervlooien voelen dat de omstandigheden veranderen en hen in gevaar brengen (bijvoorbeeld als de winter nadert, of ook bij hittegolven), leggen ze enkele mannetjes en vindt er seksuele voortplanting plaats, in plaats van de gebruikelijke voortplanting door parthenogenese (waarbij vrouwtjes alleen vrouwtjes voortbrengen).

Als ze door mannetjes bevrucht zijn, leggen de vrouwtjes geen kant-en-klare neonaten meer, maar "duurzame eieren", genaamd ephyppies. Deze duurzame eieren, zwart van kleur en per twee gegroepeerd, wachten op gunstiger omstandigheden om uit te komen en zo een nieuwe populatie watervlooien te vormen.

De ephyppies zijn bestand tegen vorst, droogte, hitte en... de tijd. Men weet nu dat deze eieren meer dan een eeuw levensvatbaar kunnen blijven!

De artemia’s worden dus met gemak verslagen!

 

Een duizelingwekkend vermogen om zich te vermeerderen

Een watervlo begint zich voort te planten vanaf de leeftijd van een week.
In haar korte leven van iets meer dan een maand zal ze 10 tot 30 worpen produceren (tot 20 of 30 neonaten per worp).

Men heeft berekend dat één enkele daphnia magna, onder de meest ideale omstandigheden, in theorie in slechts 3 maanden een populatie van... 100 miljard individuen zou kunnen voortbrengen, allemaal vrouwtjes! Dit blijft uiteraard een theoretische berekening.

Natuurlijk zal het onder meer realistische maar goede omstandigheden minder zijn: tussen de 10 en 50 miljoen slechts!

 

Al mijn daphnia magna’s die sinds de oprichting van Aquazolla zijn gekweekt, stammen af van 4 arme overlevenden die in 2004 zijn verzameld!

De waterinsecten zijn een absoluut fascinerende wereld.